Vooraf

 

Op 25 september 2016 ging het bescheiden voetbalploegje KVC Westerlo het trotse RSC Anderlecht in eigen huis verslaan: 1-2 werd het. Feest in Westerlo, heel even toch: aan het einde van datzelfde seizoen 2016-2017 degradeerde Westerlo uit de eerste klasse van het Belgische voetbal. Anderlecht daarentegen verloor tijdens de reguliere competitie thuis enkel en alleen tegen Westerlo en werd landskampioen...
Wordt 25 september een nationale feestdag in Westerlo? Weinig kans. 

Op 7 december 1941 voerde Japan een verrassingsaanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï. De Amerikaanse vloot in de Stille Oceaan werd zowat van de kaart geveegd. Feest in Japan, heel even toch: een paar jaar later dropten de Amerikanen een bommetje. En nóg eentje, voor het geval die Japanners (en anderen) het nog niet helemaal begrepen hadden. 
Zijn er Japanners die op 7 december de vlag uithangen? Weinig waarschijnlijk. 

In april en mei 1940 verbaasde nazi-Duitsland vriend en vijand met de Blitzkrieg. In een mum van tijd werd half Europa onder de voet gelopen. Feest in Duitsland. Even toch: een paar jaar later… Enz.
Zijn er Duitsers die elk jaar de Blitzkrieg herdenken? Wie weet, een handvol neonazi's? 


In Vlaanderen daarentegen... 

Op 11 juli 1302 werd een overmoedig Frans ridderleger in de pan gehakt door een opgefokt Vlaams volksleger. Feest in Vlaanderen, heel even toch. Twee jaar later werd de Vlaamse vloot gekelderd bij Zierikzee. En enkele dagen daarna kreeg het landleger het zwaar te verduren in de veldslag bij de Pevelenberg. Vele Vlamingen beweren tot vandaag dat het "eigenlijk een gelijkspel" was, en dat de Fransen onterecht de overwinning opeisten. Klinkklare nonsens natuurlijk. Als dat zo was, hadden ze heus wel verlengingen gespeeld. Of een terugmatch geëist... Quod non. Vlaanderen zat in werkelijkheid gewoon op z'n tandvlees en op z'n knieën. Logisch. Niet élk david-en-goliathverhaal heeft een happy end... Het zuiden van Vlaanderen werd alvast vakkundig geplunderd door de Fransen, en de nog altijd even ambitieuze als eigenwijze Vlaamse graaf Gwijde liet zich (in ruil voor het behoud van zijn eigen postje) een vredesverdrag door de strot duwen met een vernederend pakket van loodzware voorwaarden en herstelbetalingen die Vlaanderen zo goed als ruïneerden. Vlaanderen zou verschrikkelijk boeten maar werd een paar jaar later op het nippertje gered dankzij een paar toevallige externe factoren. 

 

Hendrik Conscience

In Vlaanderen werd ruim 500 jaar lang wijselijk en in alle talen gezwegen over die rampzalige tijden, maar in 1838 schreef ene Hendrik Conscience een fors uit de kluiten gewassen sprookje, uiteraard met een goede afloop. De bedoeling was eigenlijk het nog jonge België een paar eigen helden te schenken, kwestie van een identiteit te hebben. Tegelijk leerde hij zijn volk lezen, zo wordt gezegd. En zodra dit volk kon lezen, eigende het zich die helden toe, naar de eigen kant van de taalgrens. Het volk werd ook mondig, en nog een halve eeuw later, tijdens de Groote Oorlog, ontstond in Vlaanderen in bepaalde kringen een hetze tegen alles wat Frans rook, klonk of oogde. 
Als Conscience had kunnen vermoeden dat zijn boek daartoe zou worden misbruikt, hij had zijn manuscript in de kachel gegooid! 

En zodoende vieren we in Vlaanderen toch al ettelijke decennia de Guldensporenslag van 1302 alsof Vlaanderen vanaf toen het middelpunt van de wereld was. Sommigen beweren zelfs dat de paus indertijd uit zijn bed werd gelicht voor een grootse polonaise. Only in Flanders! 
Of hoe een sprookje zonder verpinken als waarheid wordt verkocht. Zelfs door gedegen historici die beter zouden moeten weten. En die waarschijnlijk effectief beter weten, maar ja… 

Zélf lezen wij ook graag mythen, sagen en sprookjes. Maar de waarheid heeft haar rechten…

              

Guldensporenslag 1302 | P. Peters © 2011 - 2017